Op Leren.nl vind je online cursussen en links naar duizenden kennisbronnen over allerlei onderwerpen.

Wat wil jij leren?

Met de Kindle Fire HD, supersnel surfen op het web, inclusief G-mail en Outlook ondersteuning.

Highlights

Wilt u ook een goed ogende website zoals deze? Met Artisteer bent u in een paar minuten een webdesign expert. Zonder technische vaardigheden zoals het coderen van de XHTML en CSS, zonder dure fotobewerkings programma's en dure webontwerp software:

Artisteer - CMS Template Generator

lees meer

Betrouwbare en handige mobiele A4 scanner


Joomla is een van s'werelds meest bekende open bron Content Management Systemen, gebruikt voor websites en blogs. Met de vele ingebouwde design elementen van Artiseer maak je binnen een uur een fantastisch uitziend Joomla sjabloon, zonder enige technische kennis van HTML en CSS.

Artisteer - Joomla Theme Generator
an image

Irene Droppert
Nederlands - Modern Grieks
Vlaardingen-Nederland

Op enkele uitzonderingen na is er voor de meeste bijvoegelijke vormen maar één manier om een overeenkomend bijwoord te vormen. De twee uitgangen voor deze bijwoorden zijn «-α» en «-ως» en dan zijn er nog enkele onregelmatige vormen.

Bijwoorden op «-α» zijn gelijk aan het onzijdige meervoud (1ste- en 4de naamval) van de overeenkomende bijvoegelijke naamwoorden.

Dit type bijwoorden wordt verkregen uit bijvoegelijke naamwoorden eindigend op «-ος» (vr. «-η», onz. «-ο») (incl. passieve voltooide deelwoorden), op «-ος» (vr. «-ια», onz. «-ο»), op «-ύς», (vr. «-ιά», onz. «-ύ») en op «-ης» (vr. «-α», onz. «ικο»).

Enkele voorbeelden:
ελληνικά ολλανδικά
Και βέβαια θα το κάνεις. Maar natuurlijk doe ik het.
Γιατί νιώθω ξαφνικά τόσο μεγάλη. Waarom voel ik me opeens zo oud.
Αυτό δεν κοστίζεις φτηνά. Dat komt je duur te staan.
Μείνε μακριά απ’ τον άντρα μου. Blijf uit de buurt van mijn man.
Ποσο βαθιά περπατήσαμε στο δάσος. Hoe ver (diep) wandelden we in het bos.
Τους κοιτάχτηκε ζηλιάρικα. Hij keek afgunstig naar hen.
Tον θεωρείται και πολύ κατσούφika. Hij wordt beschouwd als zeer bars.
  • Bovengenoemde bijwoorden zijn afgeleid van de volgende bijvoegelijke naamwoorden:
  • βέβαιος - zeker, vaststaand
  • ξαφνικός - opeens, abrupt, plotseling
  • φτηνός - goedkoop
  • μακρύς - lang (vorm en afstand)
  • βαθύς - diep, diepgaand
  • ζηλιάρης - jaloers
  • κατσούφης - nors, somber

Dit type bijwoorden wordt dus gevormd van het onzijdige meervoud in de 1ste- en 4de naamval van de overeenkomende bijvoegelijke naamwoorden.

Van de bijvoegelijke naamwoorden met de uitgangen «-ης» («-ες») worden de bijwoorden met de uitgang «-ως» gevormd. Deze bijvoegelijke naamwoorden hebben twee uitgangen nl. «-ης» voor mannelijk en vrouwelijk en «-ες» voor onzijdig. Het accent van het gevormde bijwoord komt op dezelfde lettergreep als bij het bijvoegelijke naamwoord in de 1ste naamval van het mannelijk enkelvoud. (met uitzondering van de bijvoegelijke naamwoorden eindigend op «-ώδης» waarbij het accent van het gevormde bijwoord naar de laatste lettergreep verschuift).

Voorbeelden:
ελληνικά ολλανδικά
Δεν ξέρω τι ακριβώς έχει μέσα. Ik weet niet wat er precies in zit.
Δυστυχώς είναι πολύ αργά γι' αυτό. Helaas is het daar erg (te) laat voor.
Ευτυχώς έχει εσένα να τον βοηθάς. Gelukkig heeft hij jou om hem te helpen.
Είναι εμφανώς αρκετά παλιό. Het is duidelijk heel oud.
Ιδεωδώς, αυτός ο άνθρωπος θα ήταν κατάλληλη. Idealiter zou deze persoon geschikt zijn.
Συνήθως αυτό δεν είναι πρόβλημα. Gewoonlijk is dat geen probleem.
Όλοι εδώ δουλεύουν πυρετωδώς από την τελευταία στιγμή. Hier werkt iedereen heel hard tot de laatste minuut.

Genoemde bijwoorden zijn afgeleid van bijvoegelijke naamwoorden op «-ης» («-ες»):

  • ακριβής - precies, exact
  • δυστυχής - ongelukkig
  • ευτυχής - gelukkig
  • εμφανής - duidelijk, ongetwijfeld
  • ιδεώδης - ideaal
  • συνήθης - gewoon, gemiddeld, gebruikelijk
  • πυρετώδης - hectisch, koortsachtig

Deze bijwoorden krijgen het accent op dezelfde lettergreep, zoals bij de overeenstemmende bijvoegelijke naamwoorden (voor «ιδεωδώς» en «πυρετωδώς» gevormd van «ιδεώδης» en «πυρετώδης» zie bovenstaande opmerking over de uitgang «-ώδης»)

Er zijn enkele bijvoegelijke naamwoorden uit het Oude Grieks gevormd van actieve deelwoorden. Ze zijn welliswaar zeldzaam en soms zeer zeldzaam, maar omdat er bijwoorden van gevormd worden met «-ως» als uitgang (i.p.v. «-α»), kunnen ze niet onvermeld blijven. Het gaat om de volgende uitgangen:

  • «-ων» (mnl.), «-ουσα» (vrl.), «-ον» (onz.)
  • «-ών» (mnl.), «-ώσα» (vrl.), «-ών» (onz.)
  • «-ών» (mnl.), «-ούσα» (vrl.), «-ούν» (onz.)
ελληνικά ολλανδικά
Το κείμενο είναι αρκούντως ακριβής. De tekst is voldoende nauwkeurig.
Πες του πως ο Γιάννης πρέπει να τον δει επειγόντως. Zeg hem dat Jan hem dringend moet spreken.
Σ' είμαι πολύ ευγνωμόνως για την πληροφορία σου. Ik ben je zeer dankbaar voor je informatie.
Πώς είναι ο Γιάννης, παρεμπιπτόντως; Hoe is het trouwens met Jan?
  • De bijvoegelijke naamwoorden, waarvan we deze bijwoorden gevormd hebben:
  • αρκούντων - genoeg, voldoende
  • επείγων - dringend
  • ευγνώμων - dankbaar
  • παρεμπίπτων - incidenteel

Van de bijvoegelijke naamwoorden op «-ύς» («-εία» (vrl.), «-ύ» (onz.) krijgen de bijwoorden de uitgang «-έως». Deze bijwoorden worden zelden gebruikt en de bijvoegelijke naamwoorden worden hoofdzakelijk in technische of formele teksten gebruikt en soms in standaard uitdrukkingen.

Enkele bijwoorden zijn:
ελληνικά ολλανδικά
βαρέως - (bijv.nw: βαρύς) zwaar, ernstig
βραδέως - (bijv.nw: βραδύς) langzaam
ευθέως - (bijv.nw: ευθύς) direct, eerlijk
ευρέως - (bijv.nw: ευρύς) ruimschoots, uitgebreid
ταχέως - (bijv.nw: ταχύς) snel, spoedig

Er zijn enkele uitzonderingen bij het vormen van bijwoorden en er zijn bijwoorden die bij geen enkele categorie passen:

  • Bv. van het bijvoegelijke naamwoord «άλλος» - ander, wordt op deze manier het bijwoord «άλλο» - meer dan ook, nog meer, nogmaals, elk ander gevormd. Dit bijwoord past bij geen enkele categorie. Het wordt alleen gebruikt in vragende zinnen, uitdrukkingen of bevelen. Bij het vormen van «άλλο» wordt het onzijdige enkelvoud van het bijvoegelijke naamwoord gebruikt i.p.v. het bovengenoemde onzijdige meervoud (1ste- en 4de naamval). «άλλο» is tevens gelijk aan het contrasterende voornaamwoord «άλλος» - ander, andere. Er bestaat ook nog een relatief bijwoord «αλλιώς» - anders, op een andere manier/wijze, in elk geval:
κάτι άλλο iets anders, anderszins
τίποτα άλλο; anders nog iets?
κάθε άλλο! helemaal niet!
δίχως άλλο in elk geval
χωρίς άλλο absoluut
Έχεις κι άλλο γι 'μένα; Heb je nog meer voor me?
Πόσοι άλλοι θα έρθουν; Hoeveel anderen komen er?
Έτσι και αλλιώς εγώ θα πάω. Ik ga in elk geval.
Πρέπει να πάμε σπίτι, αλλιώς θα αργήσουμε. We moeten naar huis, anders zijn we te laat.
  • Het bijvoegelijke naamwoord «μόνος» - alleen, uniek, slechts heeft als bijwoord «μόνο» - slechts. Bij het vormen van «μόνο» wordt weer het onzijdige enkelvoud van het bijvoegelijke naamwoord gebruikt. Dit bijwoord past bij geen enkele categorie en het is tevens gelijk aan de bepaling en voornaamwoord «μόνος» (bv.: «μόνος μου» - alleen):
απλά και μόνο heel eenvoudig
έγω καο μόνο φταίω ik heb er alleen schuld aan
έτσι και μόνο έτσι dat is de enige manier
Του έκανα τη χαρή μόνο και μόνο. Ik deed hem slechts een plezier.
θέλω μόνο ένα σάντουιτς για μεσημεριανό. Ik wil alleen een sandwich voor de lunch.
Δεν μπορώ να το κάνω μόνος μου. Ik kan het niet alleen doen.
μόνος κι έρημος alleen en verlaten
η μόνη μου ελπίδα είναι εξαφανίστηκε. Mijn enige hoop verdween.
  • «το ίδιο» - op dezelfde wijze, hetzelfde (gelijk aan het voornaamwoord «ο ίδιος»), past bij geen enkele categorie:
Είναι περίπου το ίδιο. Het is ongeveer hetzelfde.
Εσείς ο ίδιος το είπατε. U heeft het zelf gezegd.
Τα παιδιά μου είναι το ίδιο μου το αίμα. Mijn kinderen zijn mijn eigen vlees en bloed.
Αυτό μου είναι ακριβώς το ίδιο. Dat is voor mij helemaal hetzelfde.
Ήρθε με το ίδιο του το αυτοκίνητο. Hij kwam met zijn eigen auto.
  • Van het bijvoegelijke naamwoord «λίγος» - weinig wordt het bijwoord «λίγο» - weinig, klein van omvang gevormd. Bij het vormen van «λίγο» wordt het onzijdige enkelvoud van het bijvoegelijke naamwoord gebruikt.
Θέλεις λίγο από αυτό το κρασί; Wil je wat van deze wijn?
Τρώω λίγο. Ik eet weinig.
Πάρε λίγο τα χέρια σου απ'το τραπέζι! Haal je handen even van de tafel!
Μου δίνεις λίγο το ποτό μου; Geef mijn drankje even aan? (a.u.b.)
  • Het bijvoegelijke naamwoord «πολύς» - veel heeft als bijwoord «πολύ» - erg, zeer, veel. Dit wordt gevormd van het onzijdige enkelvoud van het bijvoegelijke naamwoord.
Το έγινε πολύ πριν τον καιρό σου. Het gebeurde ver voor jouw tijd.
Δεν αργήσαμε πολύ, μόνο πέντε λεπτά. We waren niet al te laat, slechts vijf minuten
Δουλεύεις πολύ, θα αρρωστήσεις Je werkt te veel, je wordt nog ziek
Ήπιαν πολύ χθες το βράδυ Ze dronken veel gisteren avond.

Bij deze bijwoorden gevormd van de bijvoegelijke naamwoorden met de nadruk op de derde lettergreep van achter vindt een verschuiving plaats van het accent naar de op een na laatste lettergreep.

Deze alternatieve bijwoorden, waarvan het gebruik eens min of meer gelimiteerd was tot de katharevousa worden nu enerzijds vaker gebruikt doordat de diverse nuances van schrift en stijl vergemakkelijkt zijn en anderszijds in de meer formele tekst of om specifieke stijl redenen.

Hierboven is al vermeld dat er o.a. bijwoorden met de uitgang op «-α» gevormd worden van bijvoegelijke naamwoorden met de uitgang op «-ος». Tesamen met de alternatieve bijwoorden van deze paragraaf ontstaan dus dubbele bijwoorden, zoals «βέβαια»/«βεβαίως» - zeker, natuurlijk, «άδικα»/«αδίκως» - ten onrechte en «σπάνια»/«σπανίως» - uniek, zeldzaam. Ze verschillen niet in betekenis en bijna niet in gebruik.

Het gebruik van deze bijwoorden op «-ως», i.p.v. de vorm met de uitgang «-α» kan in sommige gevallen dubbelzinnigheid voorkomen bv.: «δύο σπάνια αρχικά νομίσματα» - twee zeldzame (= bijv.nw) originele munten of twee unieke (= bijw. zelden voorkomend) originele munten. Door de uitgang «-ως» met «σπανίως» te gebruiken weten we dat de tweede betekenis bedoeld wordt.

Voorbeelden:
ελληνικά ολλανδικά
Είναι κυρίως μια βάση εκκίνησης. Het is vooral een basis om te starten.
Αυτό αφορά ιδίως στη διάρκεια του προγράμματος. Dat geldt met name voor de duur van het programma.
Αυτό δεν είναι απολύτως αλήθεια. Dat is niet helemaal waar (absoluut niet).
  • «κυρίως» (en «κύρια») is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «κύριος» - hoofzakelijk, voornamelijk.
  • «ιδίως» (en «ίδια») is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «ίδιος» - zelfde, gelijk.
  • «απολύτως» (en «απόλυτα») is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «απόλυτος» - absoluut, volledig.
Voorbeelden:
ελληνικά ολλανδικά
1Καλώς ήρθατε στην παρέα μας. Welkom in ons gezelschap.
2Τώρα θα ήθελα ευχαρίστως να έχω την απάντηση. Nu zou ik graag het antwoord hebben.
3Πρέπει να φύγεις αμέσως. Je moet onmiddellijk gaan.
4Καλώς ή κακώς, η Επιτροπή είχε υποβάλει προτάσεις. Goed of slecht, de Commissie heeft voorstellen gedaan.
5Η Σάρα είναι τελείως ανίκανη να κάνει αυτή τη δουλειά. Sara is volledig bekwaam om dat werk te doen.
5Ίσως πρέπει να μιλήσεις στο αφεντικό γι'αυτό. Misschien moet je hierover met de baas spreken.
7Απλώς θα περιπλέξει τα πράγματα. Het zal de dingen alleen maar gecompliceerder maken.
  • N.B.
  • Zin 1: «καλώς» betekent goed, mooi of in orde en «καλά» wordt gebruikt voor veel standaard uitdrukkingen zoals «όλα καλά;» - alles goed?. Ze zijn beiden afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «καλός» - goed, aardig. («καλώς» kan ook het laagste niveau van een graad) betekenen.
  • Zin 2: «ευχαρίστως» betekent met plezier en «ευχάριστα» betekent aangenaam, zoals in «εξεπλάγην ευχάριστα!» - aangenaam verrast. Het is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «ευχάριστος» - prettig, aangenaam, plezierig.
  • Zin 3: «αμέσως» betekent onmiddellijk, aanstonds, dadelijk in tegenstelling tot «άμεσα» wat direct betekent, zoals in «χρειάζομαι άμεσα» - direct nodig hebben. Het is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «άμεσος» - direct, onmiddellijk.
  • Zin 4: «κακώς» betekent foutief, ernstig terwijl «κακά» slecht betekent zoals in «κακά μαντάτα» - slecht nieuws. Afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «κακός» - slecht (niet goed).
  • Zin 5: «τελείως» betekent helemaal, volledig, totaal. De andere vorm is «τέλεια» dat erg goed, prima of uitstekend betekent. Afgeleid van het bijvoegelijk naamwoord «τέλειος» - perfect, volmaakt, volledig.
  • Zin 6: «ίσως» betekent misschien en «ίσα» - gelijkmatig, nauwelijks, onomwonden, «ίσα-ίσα είπα ...» - ik zei precies... . Het is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «ίσος» - gelijk, hetzelfde als.
  • Zin 7: «απλώς» betekent alleen maar en «απλά» eenvoudig, slechts, «απλά τυχερός» - simpel geluk. Het is afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord «απλός» - eenvoudig, niet meer dan, ongecompliceerd.

De vergrotende trap van bijwoorden kan gevormd worden door «πιο» voor de werkelijke vorm (de stellende trap) te plaatsen:

ελληνικά ολλανδικά
ποι ωραία mooier
ποι ψηλά hoger
ποι ευτυχισμένα gelukkiger
ποι σαφώς duidelijker
 

Deze vormen worden tevens voor de overtreffende trap gebruikt in een daarvoor geschikte tekst, omdat bijwoorden normaal gesproken geen overtreffende trap vormen.

De bijwoorden van plaats (al dan niet gevormd van bijvoegelijke naamwoorden) worden vaak door «πιο» voorafgegaan om de vergotende trap te verkijgen zoals:

bijwoord van plaats vergrotende trap overtreffende trap
κοντά πιο κοντά dichtbij, dichterbij
ψηλά πιο ψηλά hoog, hoger
εδώ πιο εδώ hier, meer hierheen
πάνω πιο πάνω boven, hoger op
μέσα πιο μέσα binnen, verder binnen.
μπροστά πιο μπροστά voor, meer voorwaarts

Meer bijwoorden van plaats:

  • αριστερά - links
  • δεξιά - rechts
  • μακριά - ver
  • χαμηλά - beneden
  • εκεί - daar
  • κάτω - onder
  • έξω - buiten
  • πίσω - achter
  • χάμω - naar beneden
  • πέρα - verder
 

De meeste bijwoorden van wijze (manier) verkregen van bijvoegelijke naamwoorden vormen de vergrotende en overtreffende trap op dezelfde manier als de bijvoegelijke naamwoorden, maar dan met de «-α» uitgang:

bijwoord betekenis vergrotende trap betekenis
εύκολα makkelijk ευκολότερα of πιο εύκολα ευκολότατα

Bijvoegelijke naamwoorden met één enkel woord in de vergrotende trap hebben voor het afgeleide bijwoord ook vergrotende en overtreffende vormen als volgt:

stellende trap betekenis vergrotende trap overtreffende trap
ακριβά duur ακριβότερα ακριβότατα
καλά goed, ok καλύτερα κάλλιστα
φρόνιμα verstandig φρονιμότερα φρονιμότατα
γενικά algemeen, meestal γενικότερα γενικότατα
βαθιά diep, zeer, heel βαθύτερα βαθύτατα
ακριβώς precies ακριβέστερα ακριβέστατα
De bijwoorden van hoeveelheid «λίγο» en «πολύ» wijken a.v. af:
stellende trap vergrotende trap overtreffende trap
λίγο - weinig λιγότερο - minder το λιγότερο of το ελάχιστο *- het minst of op zijn minst
πολύ - veel περισσότερο of πιο πολύ - meer το πιο πολύ - het meest
 

* τουλάχιστο(ν) = tenminste

Van sommige bijwoorden van tijd worden de vergrotende en overtreffende trap ook van één woord gevormd:
stellende trap betekenis vergrotende trap overtreffende trap
συχνά vaak συχνότερα συχνότατα
σπάνια zelden σπανιότερα σπανιότατα
αργά langzaam, laat αργότερα --
νωρίς * vroeg νωρίτερα νωρίτατα
πρώτα * eerst πρωτύτερα --
ύστερα later υστερότερα --
τακτικά regelmatig τακτικότερα τακτικότατα
συνήθως gewoonlijk συνηθέστερα συνηθέστατα

Alle bovengenoemde bijwoorden, met uitzondering van «συνήθως» mogen alternatief gevormd worden door «πιο» voor de basis vorm te zetten.

De met * aangemerkte vormen van de vergrotende en overtreffende trap wijken enigszins af van de normale wijze waarop ze gevormd worden van de stellende trap, evenals de volgende vormen:

stellende trap betekenis vergrotende trap overtreffende trap
ιδίως special, in het bijzonder ιδιαίτερα ιδιαίτατα
μπροστά voor, van tevoren, van voren μπροστύτερα --
Voorbeeld zinnen met de trappen van vergelijking van de bijwoorden :
ελληνικά ολλανδικά
Πρέπει να έχει τα μέσα να ζει πιο καλά. Men moet de middelen hebben om beter te leven.
Είμαι βαθύτατα απογοητευμένος με την απόφασή του. Ik ben diep teleurgesteld door zijn beslissing.
Καλύτερα αργά παρά ποτέ. Beter laat dan nooit.
Πρέπει να διαβάσουμε αυτό το εγχειρίδιο ακριβέστερα We moeten deze handleiding nauwkeuriger lezen.
Πιο πολύ απ 'όλα θα θυμάμαι τα γέλια της. Het meest van alles zal ik me haar gelach herinneren.
Αυτό το εστιατόριο είναι ιδιαίτερα καλό. Dit restaurant is bijzonder goed.
Θα μου τηλεφωνήσεις αργότερα; Bel je me later?
Θα ήταν πιο εύκολα αν ήσουν εκεί. Het zou gemakkelijker geweest zijn als je daar was.
Ίσως να μας επισκέπτεσαι πιο τακτικά τώρα Misschien kun je ons nu regelmatiger bezoeken.
Πιστεύω ότι είναι το λιγότερο που μπορώ να κάνω. Het lijkt me dat het het minste is wat ik kan doen.
 

Van alle bovengenoemde bijwoorden (behalve «συνήθως») kan de vergrotende trap alternatief gevormd worden door «πιο» voor de basisvorm (stellende trap) te plaatsen.